Pow, Mac OS X’te RoR geliştirmeyi -nispeten- kolaylaştıran bir sunucu yazılımı. Sorunu? 80 portunu gasp etmesi. Uzun zamandır bir web geliştiricisi olarak, 80 portumun ele geçirilmesinden nefret ederim. Aynı şekilde, bir RoR -veya herhangibir- web yazılımını denerken addresinin yanına port numarası yazmaktan da nefret ederim.

Bu yüzden, bu sorunu çözmem gerekiyordu. Ve çözdüm de.

Öncelikle, bu çözümün tamamı bana ait değil. Pow wiki’sindeki Pow’u Apache’nin yanında çalıştırmayı anlatan şu makaleyi baz alarak başladım işe.

1. Aşama: Pow konfigürasyonunu ayarlamak

Bir ön duyuru: Eğer Pow zaten yüklüyse, bu yöntemi kullanmaya başlamadan önce kaldırmanız gerekiyor.  curl get.pow.cx/uninstall.sh | sh iş görür.

Öncelikle Pow’a 80′den başka bir portta çalışmasını söyleyen bir konfigürasyon dosyası yaratmak gerekiyor. Bunun için ev dizininizde .powconfig isimli bir dosya yaratıp  içine export POW_DST_PORT=88 satırını eklemek gerekiyor. Terminal’de echo 'export POW_DST_PORT=88' >> ~/.powconfig yazmak yeterli oluyor. (Tabii ki 88′den başka istediğiniz sayıyı kullanabilirsiniz, başka bir yazılımla çakışmadığı sürece. Ne olduğu hiç farketmez.)

2. Aşama: Pow’u yüklemek

curl get.pow.cx | sh, her zamanki gibi.

Bundan sonra, RoR yazılımlarınıza 88 numaralı porttan ulaşmaya başlayabilirsiniz. Yani, hop adında bir Rails yazılımınız varsa, artık http://hop.dev:88 adresinden ulaşabilirsiniz.

İşimiz tabii ki bitmedi. Bu, istemediğimiz bir sonuçtu, ama 80. portu Pow’un değil de MAMP’ın kontrol etmesi için önemli bir aşamaydı.

3. Aşama: MAMP Pro’da sanal sunucu yaratmak

Sanal sunucu yazınca bir garip oldu, bahsetmek istediğim virtual host aslında.

Neyse. İşte burası, yukarıda bağlantı verdiğim makaleden farklılaşmaya başlayan yer. Mac OS X’in kendi içinde gelen Apache kurulumunda sanal sunucu yaratmak yerine, MAMP Pro’nun içerisinde bir sanal sunucu yaratıp ona birkaç satır yazı ekleyeceğiz kopyalayıp yapıştıracağız.

Önce sanal sunucumuzu yaratalım. Bunun için Server Name hanesine bir adres yazıyoruz. Herhangi bir şey, hiç farketmez. Ben rails.dev adresini kullanıyorum. Sonra bize Disk Location bölümünde sunucunun çalışacağı klasörü istiyor, bunun için de RoR yazılımlarımı barındıran rails klasörümü kullanıyorum. Bunlar gerçekten farketmiyor, sadece doldurmuş olmanız gerekiyor, içine ne yazdığınız hiç önemli değil.

Önemli olan, Advanced sekmesinde gireceğimiz ayarlar. O sekmeyi açtığınızda, bir sürü ayar göreceksiniz. Bizim ayarlamamız gereken, -gereksiz yere uzun bir şekilde- etiketlendirilmiş Customized virtual host general settings alanı. Burada bulunan sanal sunucu ayar dosyasındaki içerik kısmını alıp, o alana yapıştırıyoruz.

ServerName pow
ServerAlias *.dev

ProxyPass / http://localhost:20559/
ProxyPassReverse / http://localhost:20559/
ProxyPreserveHost On

Apply‘a basıp Apache ve MySQL’i tekrar başlatmak için çıkan isteğe onay veriyoruz, ve et voilà! Artık hop yazılımınıza http://hop.dev:88 yerine http://hop.dev adresinden ulaşabiliyorsunuz. Diğer Pow yazılımları için başka bir işlem yapmanıza gerek yokken, MAMP Pro içerisinden PHP yazılımlarınız için kurduğunuz sanal sunucuları da aynen kullanmaya devam edebiliyorsunuz.

Buradaki tek dezavantaj, Pow yazılımlarına ulaşabilmek için MAMP Pro’nun sürekli çalışır durumda bulunmak zorunda olması. Fakat kapalıyken de http://hop.dev:88 gibi çirkin bir şekilde de ulaşmaya devam edebilirsiniz.

Siteyi (ve sunucuyu) geri getirmek için çabaladığım sırada, karar verdim. Her şey düzelince, VaultPress yedekleme sistemi alacaktım. 9 saat uğraşıp her şey düzeldikten sonra başvurumu yaptım, altın biletimi aldım, ve VaultPress’i kullanmaya başladım.

Üstnot: Yazıyı ekran görüntüleriyle uzatmak istemedim, o yüzden birçoğunu bağlantı olarak koydum. Yanında simgesi bulunan bağlantılar, lightbox içerisinde ekran görüntüsü çıkartıyor. Yani sayfa içerisinde kalarak rahatlıkla ekran görüntülerini izleyebilirsiniz.

VaultPress, WordPress’i yapan Automattic firmasının şu anda beta aşamasında olan blog yedekleme sistemi. Sistem hakkında, bugüne kadar bildiğim tek şey, üye olmak için başvurup sıra beklediğimizdi. Başvurdum, ve gün içinde bir tweet’ime cevap veren VaultPress ekibinden John’a “ne zaman gelir hacı bu altın bilet?” dedim. Bir süre sonra @vaultpress hesabından “Yolda hacı!” diye bir tweet aldım. Birkaç saat içinde altın biletim elimdeydi.

Peki nedir bu altın bilet?

Altın bilet, bir PHP dosyası. Kaydolurken girdiğiniz web sayfasının adresine özel olarak biçimlendirilmiş, içerisinde özel şifreler bulunan bir WordPress eklentisi. Gelen e-postaya tıklayıp kayıt işlemlerinizi tamamladığınızda inmeye başlıyor.

Kayıt işleminden bahsetmekte de yarar var burada… Öncelikle sign-up sayfasındaki sevimli formu dolduruyorsunuz. Sonra bekliyorsunuz, bir e-posta geliyor. Gelen e-postaya tıkladığınızda önce buradan da görebileceğiniz “plan seçim sayfası” geliyor. Sonraki aşamada oldukça standart bir form var; İsim, adres, e-posta, vs. En son aşamada ise sizden wordpress.com hesabınızı soruyor, varolan kullanıcı adı ve şifrenizi veya yeni bir hesap yaratmanızı istiyor.

Bütün bu aşamaları geçtikten sonra altın biletiniz inmeye başlıyor. Sıkıştırılmış bir .zip dosyasının içinde tek bir .php dosyası olarak inen eklentiyi, WordPress kurulumuzun /wp-content/plugins/ dizinine atıp kontrol panelinden etkinleştirmeniz etmeniz, yedeklemeye başlamanız için yapmanız gereken tek şey. Herhangi bir kullanıcı adı, şifre, özel kod, vs. girmeniz gerekmiyor.

Yedekleme sistemi nasıl çalışıyor?

Eklentiyi etkinleştirdiğiniz anda sistem arkaplanda çalışmaya başlıyor. Sistem, bütün veritabanınız, eklentileriniz, temalarınız ve yüklemelerinizi yedekliyor. İster kendi WordPress yönetim alanınızdaki VaultPress sayfasından, ister VaultPress kontrol panelinden o andaki yedekleme durumunu görebiliyorsunuz. (Üst tarafta STATUS diyen bölümlere bakın.)

İlk yedeklemeniz bittikten sonra, siz değişiklikler yaptıkça WordPress kurulumunuz VaultPress’e sürekli bilgi gönderiyor. Yani verileriniz her ân yedekleniyor.

Peki ya geri yükleme?

Sisteme her an bilgi gönderilse de, saniyelik geri yüklemeler yapamıyorsunuz. Gönderilen veriler her saat derleniyor.

Bu verilerin isterseniz tamamını indirebileceğiniz gibi, isterseniz parça parça da indirebiliyorsunuz. Yani, diyelim ki yanlışlıkla bir tema dosyasını sildiniz, sadece temaların yedeğini indirip geri yüklemeniz mümkün. Veya veritabanını yanlışlıkla imha ettiniz, sırf onu indirip geri yüklemeniz mümkün.

Siz belli bir saatteki belli bir veriyi indirmeyi seçtiğinizde, sistem yedekleri yüklenebilir hale getiriyor. Bu süre içerisinde kapatıp geri dönmek isterseniz, orada verdiği bağlantıyı kullanmanız gerekiyor, çünkü kapatıp tekrar “Download” tuşuna bastığınızda aynı işlem tekrar başlıyor. Yüklemeniz hazır hale geldiğinde yine bir tuşa basıp indirmeye başlıyorsunuz. Buradaki tek sıkıntım, verilen indirme bağlantısını wget ile çekemememiz.

Benim yaşadığım gibi bir sorun olduğunda, bütün sitenizi komple geri yüklemek istiyorsanız, sıfır bir WordPress kurulumu yapıp, inen yedek dosyasının içindeki plugins, uploads ve themes klasörlerinin içeriklerini yerli yerine yerleştirip, database klasörünün içindeki .sql dosyalarını PHPMyAdmin gibi bir arabirimden sisteme yüklemeniz. Site kaldığı yerden çalışmaya devam ediyor.

Başka neye yarıyor bu VaultPress?

Eğer veri güvenliği tek başına sizi etkilemediyse, şöyle sevimli bir istatistik sayfası da var. Veritabanınızdaki verileri inceleyerek en verimli gün ve saatinizle, en popüler olduğunuz gün ve saati yazıyor. Buna göre ben yazılarımın %33′ünü pazar günü, %67′sini 16.00′da yayınlamışım. Yorumların %25′i ise Cuma günü ve saat 21.00 civarında yapılmış.

Eğer ayda 15$ değil de, Premium paket alarak 40$ vermeye yanaşırsanız, bir de güvenlik sistemi sunuyor VaultPress. Böylece, siteniz hack’lendiyse ve temel WordPress dosyalarınıza değişiklik yapıldıysa, bunu sistem size bildiriyor.

Bunların yanısıra, VaultPress bu sitedeki büyük bir hatayı görmemi sağladı. Sayesinde, WordPress konfigürasyon dosyamda DB_ENCODE değişkeninin tanımlanmadığını gördüm ve veritabanımın bu nedenle yanlış Türkçe karakter kodlamalarıyla dolu olduğunu farkettim. VaultPress’ten indirdiğim veritabanı, düzgün kodlanmış Türkçe karakterler barındırıyordu ve yaptığım geri yüklemeyle hatalı wp-config.php dosyasını kullanmam, bozuk Türkçe karakterli bir siteye neden oluyordu. Şu anda her şey, VaultPress sayesinde, olması gerektiği haline çevrildi.

Peki, ayda 15$ pahalı değil mi?

Yıllık alan adı masrafı: 10$
Aylık hosting paketi: 19$
Aylık VaultPress Basic paketi: 15$
Blogunuz konusunda iç rahatlığı: Paha biçilemez.

Benim blogum öyle aman aman hit alan bir site değil. Özellikle kendi alanım dahilinde yazdığım ve bu ilgi alanlarının pek kimseyi ilgilendirmediğini farkettiğim için, çok da dert etmiyorum. “macbook air incelemesi” diye aratınca ilk üç sırada çıkmam mesela, bir anlam ifade etmiyor bana. Ama bu yazdıklarım, bir emektir. Sitemin her daim erişilebilir olması, benim için önemli. Diyelim ki erişilemedi, o zaman verilerimin sağlamda olması gerekir.

Beni geçtim, özellikle WordPress ile çalışan PCLabs gibi siteler için 40$’lık Premium paketin bir zorunluluk olduğuna inanıyorum. Akıl sağlığını paradan önde tutan bütün WordPress kullanıcılarına da VaultPress’i tavsiye ediyorum.

Neden? Telif haklarını ödemiyormuş.

Palavra.

Ben fizy’yi, sıradan bir içerik proxy servisi zannediyordum. Avusturya’ya çıktığımda farkettim, aslında her ne kadar içeriği (yani dinlettiği müziği) YouTube, DailyMotion vb. sitelerden çekiyor olsa da, aslında bu şarkılar için telif hakkı ödüyordu. Çünkü Viyana’da teyzemin evinde bir müzik dinletmek için girdiğimde, “lisans anlaşmaları nedeniyle fizy’nin Avusturya’da çalışmadığı” uyarısını alıyordum.

“Yasal olarak çalışmayan site, neden anlaşmaları taksın” diye düşündüm. O anda birden Coca Cola ve benzer firmalardan aldıkları özel reklamları da hatırlayarak, fizy’nin bu tarz hareket etmesi için yasal olarak çalışmak zorunda olduğuna kanaat getirdim.

fizy’nin tek çalıştığı ülke Türkiye değil. Amerika’dan İsveç’e birçok ülkede de servis veriyor. Ve hatta şu anda, sunucum üzerinden SOCKS emülasyonu yaparak çıktığımda internete, Amerika’dan bağlanıyor gibi yaparak fizy’ye erişebiliyorum.

Peki bu engelleme neden?

Çünkü Mü-Yap, müziği düşünmüyor. Parayı düşünüyor. Bu kadar basit. 80 milyar TL borç çıkarmışlar fizy’ye. Bu, albüm satışlarından asla ve asla, yüzyıllar geçse dahi kazanamayacakları bir para.

Bazı dengesizler, twitter’da “Neden Mü-Yap’a yalancı deyip fizy’ye inanıyorsunuz?” diye sormuşlar. Çünkü Mü-Yap bu konuda sabıkalı.

Geçen sene, sanatçıların ve plak firmalarının kendi istekleriyle içerik yükledikleri siteler olan last.fm ve myspace music de kapatılmıştı. Üstelik MySpace, Fox TV Türkiye’ye girerken onlarla birlikte ofis açmış, ve Türkiye’de yasal olarak müzik promosyonu için çalışan bir firma iken.

MySpace ve last.fm, ertesi gün açıldılar. Ama birinin arkasında Rupert Murdoch, diğerinin arkasında CBS olduğu için mi; yoksa Mü-Yap’ın yaptırımı tamamen kanunsuz ve mantık dışı olduğu için mi? Ne yazık ki ilki.

fizy’nin kuralları yerine getirerek yapmaya çalıştığı işi, sırf daha fazla para için sıkıştırmak nedeniyle, sahip olmamamaları gereken bir gücü kullanarak baltalıyorlar. Üstelik bunu yaparken saçmalamaktan çekinmiyorlar.

Umuyorum ki, fizy Mü-Yap’ı dava edecek, haklı çıkacak, ve hem hakettiği saygıyı görecek, hem de Mü-Yap’ı rezil rüsva edecek.

İnternet, bir bağlantı değil, bir hayat tarzıdır. İnternet candır, internet kandır. İnternet gelir kaynağıdır, kimimizin tek iş alanıdır.

Özellikle yeni cihazlar, sırf internete yönelik çalışırlar. Tamam, iPad’in içine de film/müzik yükleyebiliyorsun, oyun indirip oynayabiliyorsun, fakat iPad’in asıl amacı internettir. Yazılımları internet servislerine bir aracıdır, ve internet olmadan pek az pratik amacı vardır. Google ChromeOS netbook işletim sistemi, iPad’den de fena bağımlıdır internete. ChromeOS’un her işlemi internet üzerindendir.

Cloud Computing denen terim, “havada bi yerde internet var” anlamına gelmiyor. Anlamı, verilerinizi internetteki servislerde tutup, herhangi bir yerde herhangi bir bilgisayardan istediğiniz gibi erişebilmeniz.

Bir persona yaratıp örnek vermek gerekirse, elimizde bir Mehmet olsun. Bu Mehmet 20′li yaşlarının sonlarında, bir reklam ajansında çalışıyor olsun. Görev tanımı nedeniyle evden çalışabiliyor, ama gerektiğinde dışarı çıkıp gezmek zorunda kalabiliyor olsun. Bizim Memed, bir netbook kullanıyor olsun, evde monitöre bağladığı, dışarıda ufak tefek işlerini hallettiği. Memed’in netbook’u eski ve SSD’li olsun, 4GB’cık alanı olsun.

Mehmet’in dökümanları için en iyi çözüm nedir? SSD’li, Linux’la gelmiş netbook’una OpenOffice.org kurup bütün dökümanlarını bilgisayarında saklaması mı, yoksa daha da beteri, Windows kurup üzerine Office yüklemek mi? İkisi de değil. Google Docs, ThinkFree Office veya Zoho gibi bir çevrimiçi çözüm kullanmak. Böylece, dökümanları internette olacak, cihaza bir şey olsa bile verilerini kaybetmeyecek, ve istediği zaman bunlara erişebilecek, düzenleyebilecek.

Peki filmleri, indirmek istediği dökümanlar? Türk malı olan put.io‘da bir hesap açması yeterli. Oraya indirip, izlemek istediği zaman o sunucu üzerinden direkt izleyebilecek. Müziklerini ise BitSpace üzerinden, sanatçısını albümünü seçip istediği gibi dinleyecek, veya Spotify üzerinden istediği albüm ve sanatçıyı istediği gibi dinlesin.

E-postaydı, anında mesajlaşmaydı, bunları saymıyorum bile.

İşte bütün bunlar, ve daha birçoğu, Mehmet’in adını Johann veya Michael yaparsanız, mümkün. Mümkünlü’de, değil.

Alamancılar gibi konuşmak istemiyorum ama, 4 ay İsveç’te geçirdikten sonra bu şekilde yaşayabileceğimi düşünüp, buna doğru kaymaya başlayıp, Türkiye’ye tatile geldim. Müziklerim BitSpace’te, dökümanlarım Google Docs’ta, epostalarım MobileMe’de, ben ise 40TL verdiğim 1Mbps internet bağlantımın gözünün içine bakıyorum, ne zaman şarkıyı çalmaya başlayacak, bugün acaba maillarıma bakabilecek miyim diye.

Geldiğimden beri dökümanlarıma erişmekte zorluk çekiyorum. Geldiğimden beri dizilerimi, filmlerimi izleyemiyorum. Geldiğimden beri bilgisayarımdan müzik dinleyemiyorum.

Türkiye’de internete bağımlı yaşanılmaz. Türkiye’de web tabanlı servis işletilmez. Türkiye’de internet üzerinden iş yürütülmez. Mesela, geçen gün put.io’da bir sorun olmuştu. O sırada Türk Telekom’un 3 günlük bakım yapacağı tutsa (başıma geldi), ne halt yiyeceksiniz? Çıkarıp banka cüzdanlarını, milletin parasını iade etmek için hesap yapmaya başlayın, zira online bankacılık da çalışmayacak!

Bir dipnot: Bilinçaltı mesaj vermeye pek meraklı bir firma TTNet. Referandum zamanında, çok alakasız bir “Evet, TTNet” kampanyası başlatmıştı; Amacı belli idi. Şimdi bu “Mümkünlü”de de benzer bir durum var. Başında ve sonunda, bakarsanız, “Ben bu kasabada her şey mümkün demedim mi” ve “Mümkünlü’de daha neler mümkün olacak” derken Şener Şen, hep Olgun Şimşek düzeltiyor, “Kasabamız şu tarafta” diyor. Yani aslında bi yerlerde bi şeyler mümkün olacak ama, bizim kasabamızda değil.

Peki blog’culuğun netiketleri nelerdir, blog yazarken nasıl davranmak gerekir?

1. İçerik Çalmayın, Özgün Olun

Başlık oldukça açık, değil mi? Başka bir yerden bulduğunuz yazıyı, makaleyi, bilgiyi kendinizinmiş gibi göstermeyin. Kendi içeriğinizi geliştirin. İçerik çalmak, kendi yarattıklarına güvenmeyen korkakların ilgi çekme çabasından başka bir şey değildir.

2. Kaynak Gösterin

Eğer yeterince özgün içerik giriyorsanız, arada bir alıntıladığınız içeriklere kaynak göstermekten zaten korkmanıza gerek yok demektir; Muhtemelen üzerine ek bilgi verdiğiniz bir konuya bağlantı veriyorsunuzdur. Direkt paylaşımda bulunuyorsanız bile, sık sık girdiğiniz(i tahmin ettiğim) özgün içeriğiniz, sürekli artan okuyucu kitlenizi kaybetmemenizi sağlayacaktır.

Buna güzel bir örnek vermek istiyorum, çünkü Standart Türk aklı doğru olanı yapayım derken bile malzemeden çalıyor. Diyelim ki benim haber bağlantıları paylaşım sitemden PetaPixel’e giden bir YouTube videosu gördünüz. Çoğunun yaptığı gibi videoyu kendi sayfanıza koyup altına iki satır karalarsanız, hem bana hem PetaPixel’e kazık atmış oluyorsunuz. “Abi haklısın, bağlantı vermek lazım” deyip PetaPixel’e bağlantı verirseniz, bana kazık atmış oluyorsunuz. Doğa’nın yaptığı gibi “haber@cemk üzerinden PetaPixel’de görülmüştür.” yazarsanız, doğru olanı yapıp herkesin hakkını vermiş oluyorsunuz.

3. Kullandığınız Görsellerde Sahibinden İzin Alın

qthomasbower tarafından Compositing the Creative Commons

Bir yazıyı zenginleştirmek amacıyla fotoğraf kullanmak güzel bir şeydir. Kendiniz çekip koyuyorsanız, ne âlâ. Yok başkasından görsel alıyorsanız, mutlaka ya lisansına bakıp ona göre davranın, ya da sahibinden izin alın. Kesinlikle ve kesinlikle sahibini yazınızda tanımlayın. Creative Commons lisanslı birçok görsel zaten işinizi görecektir. CC’nin nasıl işlediğini öğrenmek istiyorsanız, PCLabs’in teknolojiyle ilgili haber ve makale yayınladığı dönemlerde yazdığım bir Creative Commons makalesi vardı, buradan okuyabilirsiniz.

4. Başkalarına Söz Hakkı Verin

Yorumlar, sadece sizi tek cümlelik basit klişe iltifatlarla övecek insanlar için değildir. Yorum alanınızı mümkün olduğunca geniş tutun, ve insanların istedikleri taktirde uzunca yazabilmelerine imkan tanıyın. Ayrıca aşırıya kaçan yorumlara aynı tepkiyi gösterin, terazinin hangi ucunda olurlarsa olsunlar. Zaten eğer küfrediyorsa troldür, yere göğe sığdıramıyorsa spambot’tur. İkisini de silin. Mantıklı tartışmalara mantıklı yaklaşın, makul iltifatları nezaketle kabul edin, karşı düşüncelere ise önyargılı yaklaşmayın ve bir şeyler öğrenmeye çalışın. Hosting’in bini bir para, sırf blog’unuz olduğu için kimseden üstün değilsiniz, bunu unutmayın.

Kısaca, size yapılmasını istemediğinizi başkasına yapmayın.

En çok içerlediğim konu, 2 numaralı maddede bahsettiğim kısım. İnternet sitesi olan herkes sonuçta bir şekilde hitlerini arttırmaya çalışıyor. Siz birine bağlantı vermeden içeriğini kullandığınız taktirde, aynısının size yapılmayacağını mı zannediyorsunuz? Aynısını yapan başkaları da olacaktır elbet. Ama kimsenin hakkını yemediğin taktirde her şeyin yolunda gittiğine dair bir inancım var. İster karma deyin, ister ilahi takdir, gerçek hayatta olduğu gibi internet ortamında da bunun böyle olduğuna inanıyorum.

Bu nedenle, lütfen lütfen lütfen blog’unuzda adil olun. Başkalarını düşünmüyorsanız… bence vakti geldi de geçiyor bile.