Gülümseyin, çekiyorum!

İhtiyacınız olmayacak iki kelime. Eğer partilerde, toplanmalarda elinizde bir fotoğraf makinası varsa, insanlar zaten bunu yapacaklardır. Hatta bazıları sizi yolunuzdan dahi çevirebilirler, poz vermek için.

Peki fotoğrafların hakkını nasıl verebilirsiniz? Kendi yöntemlerim, şöyle.

Ekipmanlarım:

Kullandığım üç parça ekipman var sadece. Elimde farklı ekipmanlar olmasına rağmen ben parti ve diğer etkinliklere fiks onları götürüyorum. Üçünü de tercih etme nedenlerimi, yöntemlerimi ve kullanılabilecek alternatifleri, kendi maddeleri altında detaylıca anlatacağım:

Makine: 5D Mark II

Açıkçası fotoğraf makinasının marka ve modeli önemli bile değil, hatta 5D Mark II olması, karanlık ortamlar için büyük bir dezavantaj. Nikon’ların odaklama motorları çok daha üstün, bu amaçla fotoğraf makinası alacaksanız FX olarak D700 veya DX olarak D7000 çok daha rahatlatıcı bir tercih olacaktır.

Makineyi ISO400 civarında kullanıyorum. Yerine göre biraz daha açıp kısıyorum. Yukarıdaki fotoğrafta mesela, ISO640′a çıkmışım. Ama başlangıç noktam hep ISO400 oluyor.

Odaklamayı deklanşörden arkadaki “AF-ON” düğmesine aldım. Böylece bir kere odaklayıp arka arkaya -makinenin tekrar odaklamasını beklemeden- fotoğraf çekebiliyorum. Eg-S odaklama ekranı da karanlık ortamlarda hızlı lenslerle daha aydınlık görmenizi ve daha iyi kadrajlamanıza yardımcı oluyor. (Tabii gözünüz varsa, ve benim kadar beceriksiz değilseniz. )

Makineyi tamamen manuel kullanıyorum. Makinanın benim adıma karar vermesini istemediğim için diyaframı, enstantaneyi kendim ayarlıyorum. Zaten başlangıç değerlerimden çok da sapmıyorum, ince ayarlarla geçiştiriyorum.¹

Lens: 50mm ƒ/1.4

Kullandığım, sahip olduğum en kötü lens olmasına rağmen vazgeçemiyorum. Odaklama sorunlarım var² ve verdiği sonuçları tahmin etmek çok zor. Bazen acayip keskin çekiyor, bazen çok yumuşak sonuçlar veriyor.

Ama iki avantajı var.

1. Normal bakış açısı. Aranızdan biri geçmeden rahatça portre çekebileceğiniz kadar dar, birden fazla insanı rahatlıkla çekebileceğiniz kadar geniş. Biraz daha geniş olsa (mesela, 35mm ƒ/1.4L olsa) şikayet etmem, ama bu da gayet makul bir bakış açısı sunuyor.³
2. Açık diyafram. Hem karanlıkta daha rahat görmenizi sağlıyor, hem ortam aydınlatmasını daha rahat yakalıyor, hem de inanılmaz dar alan derinliği veriyor.⁴

Flaş: Speedlite 540EZ

Aslında önceden 580EX II kullanıyordum, ta ki bir takside unutana kadar… Onun arkasından, onca flaşımın içinden bu işler için 540EZ’yi kullanma nedenim ise, en güçlüsü olması ve odaklama ışığının bulunması.

540EZ’yi otomatik modda kullanmak imkansız, çünkü kendisi A-TTL bir flaş. Zaten başta harici işler için almıştım, fakat 580EX II’den sonraki en güçlü flaşım oydu. 5D Mark II sadece E-TTL II flaşlarla uyumlu olmasına rağmen, ilginç bir şekilde 540EZ’nin odaklama yardımcısını çalıştırabiliyor. 580EX II’yi de hep manuelde kullandığım için, bu amaç için ikisinin arasında neredeyse hiç fark olmadığını söyleyebilirim.

Flaşı genelde 1/128‘de tutuyorum, ve tavandan yansıtıyorum. Böylece tavanı kocaman bir softbox gibi kullanarak daha yumuşak bir aydınlatma elde ediyorum. Bunun dezavantajı ise, insanların düz veya yukarı doğru bakmak zorunda kalmaları. Yoksa gözleri karanlık çıkabiliyor. Fakat açınızı doğru seçerseniz flaşın tepesine takılan diffuser’lardan çok daha sevimli sonuçlar veriyor.⁵

İpuçları:

Ben genelde mekana girer girmez birkaç deneme çekimi yapıyorum. Varsayılan ayarlarımın işe yarayıp yaramadığını görmeye çalışıyorum. Eğer fazlaysa ISO’yu veya diyaframı kısıyorum, azsa flaşın gücünü arttırıyorum. Burada önemli olan şey, ortamdaki her noktanın aynı sonuç vermeyebileceği. Bir yerde tavan diğerinden daha yüksek olabilir, bir taraftaki duvar beyazken ötekinde kırmızı olabilir. Bunların hepsini görüp ona göre önceden denemeleri yapmak, sonradan çekimi yapıp “aa burada böyleymiş, ondan şöyle kötü çıkmış” diye ağlanmaktan daha iyi.

Bazı forumlarda bu konu hakkında hiç tecrübesi olmayan insanların tripod gibi abuk subuk önerilerde bulunduğunu gördüm. Partilerin hareketli mekanlar olduğunu hatırlamak ve ona göre hareket etmek zorunda kalınacağını akılda tutmak gerekiyor. Makineyi sabitlemek için tripod, en mantıksız çözümlerden biri. Hem kimse fotoğraf çektirmek için 10 saniye poz vermez, hem de diyelim makineyi sabitlediniz, 1/10′luk pozlamayla da kurtarıyorsunuz aydınlatmayı, peki ya insanların titremesini nasıl engelleyeceksiniz? Tripod, out.

Ekipman tavsiyeleri:

Yine bir forumda bir kullanıcı beni “2000TL’lik lens, 2000TL’lik flaş, 4000TL’lik makina önermek”le suçlamış, kullandığım 5D Mark II’yi önermediğimi üstüne basa basa vurgulamama rağmen…

Bir adet harici flaş şart. Nikon da olsa, Canon da olsa, bir adet flaş mutlaka lazım. Genelde harici flaşları iki adet üst seviye model oluyor bu markaların; en pahalısına (SB-910 veya 580EX II) gerek yok, bir alt modelleri (SB-700 veya 430EX II) de olur. Hatta (7D ve 600D’de çalışıp çalışmadığını bilmiyorum ama daha eski makinalarda) 540EZ bile olur.

Sabit diyaframlı lens şart. Herkes sabit odak mesafesine sahip (50mm ƒ/1.8 gibi) lenslerle rahat etmeyebilir, her ne kadar görüntü kalitesinde çok fark olacaksa da, fakat zoom lens alınacaksa da sabit diyaframlı olması en mantıklısı. Yoksa zoom yaptıkça diyafram da değişeceği için flaş gücünü ve enstantaneyi sürekli kontrol altında tutmak gerekecektir, ki bu da ek iş ve yorgunluk demek olacaktır. Tamron’un 17-50mm ƒ/2.8 lensi süper bir yatırım olur; hem görüntü kalitesi muazzam, hem fiyatı oldukça uygun.

Gövde gerçekten farketmiyor. Ben daha sığ alan derinliği için 5D Mark II’yi tercih ediyorum, ama full-time etkinlik fotoğrafçısı olarak çalışmak istesem büyük ihtimalle daha üstün odaklama motoru nedeniyle Nikon’a kayarım.

Kit olarak tavsiye vermek gerekirse;

• SB-700, 350$’lık, yani 650TL’lik bir flaş.
• D7000 1300$ ediyor, 2500TL civarı.
• Tamron 17-50mm ƒ/2.8 ise 450$ – yani 850TL.

Hatta D7000 fazla bile, D5100 de gayet güzel iş göreceği için bu koşullarda, 1000-1200TL daha indiriyor fiyatı. Üstüne bir de sabit gidip 35mm ƒ/1.8G alırsa bir 250$ daha düşüyor fiyat. Forumda birilerinin önerdiğimi zannettiği 8000TL’lik ekipmanın yarısından daha ucuza geliyor yani; Toplamda en pahalı 4000TL, en ucuz 2250TL’lik ekipman bu önerdiğim…⁶

Örnek fotoğraflar:

Tavandan yansıtmanın sağladığı aydınlatma:

Tabii açıya ve verilmek istenen etkiye göre yanlardan veya daha geriden de yansıtılabilir ışık:⁷

Açık diyaframın hem avantajına, hem de dezavantajına bir örnek sıradaki fotoğraflar: Ortam aydınlatmasını çok güzel alabiliyorum, ama 50mm gibi odaklama özürlü bir lensle 5D Mark II gibi odaklama özürlü bir makinede tam istediğiniz yerde odak alamama ihtimaliniz yüksek:

Fakat dediğim gibi, 50mm lensin odak uzaklığı, yakın fotoğraflar için de, grup fotoğrafları için de oldukça yeterli:

Yalnız flaşı tepeden yansıtırken göz çukurları derin olan ve/veya kafası omzuna bitişik gezen⁸ insanlara dikkat etmeniz gerekiyor:

1. Normalde, flaşsız çekim yaptığımda Av -diyafram öncelikli- modu tercih ediyorum. Minimum alan derinliği için diyaframı en açık konumda tutup enstantane ayarını makinaya bırakıyorum. Ama karanlık ortamda flaşla çekim yaparken hep manuel.
2. Gerçi lensi düşürdükten sonra ben, değiştirmişler yamulan parçalarını, düzelmiş olmalı sorunlarım.
3. Çarpanlı makinalarda daha da dar olacaktır, ama çok sıkıntı yaratmaz yine de.
4. Merhaba ben Cem, ve ben bir bokehkoliğim.
5. Flaşı direkt çektiğiniz objeye çevirip her deklanşöre basışınızda bir kedi yavrusu ölüyor.
6. Ki ucuz olan SB-700+D5100+35mm ƒ/1.8 olurdu benim tercihim.
7. Bu yüzden oynar kafalı harici bir flaş almak gerekiyor işte.
8. Espri bana ait değil, fotoğraftaki gencin kendi yorumu.

Bu askıdan nefret etme sorunumu, Lowepro’nun takıp çıkarılabilir askılarından alarak hafifletmeye çalıştım… Ama, meh. Askıyı çıkartıp kullanmaya çalışınca kulakları kalıyordu.

“Makinayı üzerinde hiçbir şey kalmadan kullanma” stratejimi mümkün kılmamasının yanısıra, askıyla boynuma (veya omzuma) astığımda da diğer askı dezavantajları olduğu gibi duruyordu: Mesela, dikey kadrajlama yaptığında abuk subuk dönüyor, kıvrılıyor, bir şeyler yapıyor. Dar yerlerden geçmeye çalışırken de makinanın (özellikle önünüzde telefoto lens varsa) dana gibi öne çıkmasına ve işinizi zorlaştırmasına engel olmuyor.

İşte burada C-Loop giriyor. Ufak bir alüminyum parçası olan C-Loop, vidalı yapısıyla makinanızın tripod yuvasına oturuyor.

Daha sonra C şeklindeki kulakçığını yukarı kaldırıp, vidayı sıkıyorsunuz.

C-Loop’un vidasının genişliği, standart bir tripod vidasıyla aynı. O yüzden sadece DSLR’lara değil, kompakt makinalara ve el kameralarına da uygun. Üstelik askınızı tek makineye takınca orada kalmıyor, kolaylıkla askıyı birden fazla makinede kullanabiliyorsunuz, hızlıca birinden diğerine aktarabiliyorsunuz. Hatta telefoto lensi olanlar, lensin tripod yuvasına da takıp daha düzgün dengeleyebilirler cihazlarını.

Bildiğin ShiftDelete’e bağladım, her fotoğrafa bir cümle yazıp geçiyorum. Ama açıkçası fotoğraflar her şeyi anlatıyor.

Askıyı bağladığınızda da şekli şu oluyor:

Şimdi, bunu görüp “Ne yani, askı yan mı kalıyor takınca?” diye sorabilirsiniz. Hayır. C-Loop’un makinenizi rahatça yatay ve dikey konumda kullanmanıza, istediğiniz şekle sokmanıza yardımcı olacak şekilde dönüyor.

Yani kısaca, C-Loop sayesinde,

• Tek bir askınızı birden fazla makinede kullanabiliyor, hızlıca birinden çıkarıp diğerine takabiliyorsunuz.
• Askı yeri olmayan ufak fotoğraf makinalarında da askı kullanabilmenizi sağlıyor. (Çoğunda tripod bağlantı noktası oluyor.)
• DSLR’ınızı dikey kadrajlama için kullanırken kablonun kıvrılıp yolunuza çıkmasını engelliyor.
• Makinayı taşırken, dar veya kalabalık alanlarda kolayca yan çevirip rahatlıkla geçebiliyorsunuz.
• Tripod bağlantısı bulunan telefoto lenslerde makinanızı dengeli bir şekilde taşıyabiliyorsunuz.

C-Loop, her fotoğrafçının çantasında bulunması gereken bir parça. 35$’lık fiyatı da boyuna göre büyük olsa da yaptığı işe göre gayet uygun.

Ama beni daha çok heyecanlandıran, yeni alt seviye flaşı 320EX oldu.

Neden, açıklayayım.

Ben genelde etkinlik fotoğrafları çekiyorum. Her ne kadar harici flaşlarla, tam manuel modda fotoğraf çekmeyi sevsem de, etkinliklerde insanların sizin için hazır hale gelip siz ışıklarınızı doğru ayarlayıncaya kadar bir pozda kalmalarını bekleyemiyorsunuz. İnsanların, doğal hallerini, anında yakalamanız lazım.

Yazılarımda bahsettiğim ve gereksiz olduğunu belirttiğim E-TTL flaşlar, işte bu durumlarda çok işe yarıyor. 580EX II’mi bir takside unuttuktan sonra, YN-460 II ve 540EZ flaşlarımla, tam manuel modda etkinlik çekmek zorunda kaldım. İlk birkaç seferinde çok zorlandım, şimdi ise daha iyiceyim. Ama yine de E-TTL bir flaşı aramıyor değilim.

320EX’in neden ilaç gibi geleceğini anlatayım.

Öncelikle, 320EX’in gücünden bahsetmek gerekiyor. Canon, flaşlarını, maksimum gücüne göre isimlendiriyor. Yani, 580EX II, 58GN; 430EX II, 43GN’e sahip. Bu da demektir ki, 320EX, 32GN’e sahip. Fakat, şöyle bir durum var ki, bu değerler “flaş kafası en uzak zoom değerinde” iken ölçülen, yani 580EX II ve 430EX II 105mm’de, 320EX ise 50mm’de iken ölçülen değerler. Eğer hepsinin ortak olarak çıkabildiği en yüksek değerde, 50mm’de ölçersek 580EX II’nin gücü 42GN, 430EX II’nin gücü ise 35GN’e denk geliyor. Karşılaştırınca, 320EX’in 32GN’inin o kadar da kötü olmadığını görebiliyorsunuz.

320EX’in kafası sağa-sola dönüyor. 270EX almamamın tek nedeni, kafasının sadece yukarı doğru dönmesiydi. Etkinliklerde flaşı hep başka bir yerlerden yansıtarak kullanıyorum, ve bunun için swivel dedikleri kafa türü şart. 320EX buna sahip.

320EX’te otomatik odaklama yardımcısı kırmızı ışık yok, fakat LED ışık var. Manuel flaşlarla çekim yaparken en çok özlediğim şey, 5D Mark II’nin kıytırık odaklama sistemine yardımcı olacak ek bir sistemdi. 320EX’teki LED bu amaçla kullanılabileceği gibi, Canon’un basın açıklamasına bakarsak, videoda aydınlatma sağlamak için de kullanılabilir. Bir taşla iki kuş!

320EX, tam teşekküllü bir slave flaş. Arkasında ekran bulunmuyor, ve 4 adet ayar düğmesi var ve bunların 3 tanesi, uzaktan patlatma seçenekleri için grup ve kanal ayar düğmeleri. Üstelik, söylenene göre, flaşı fotoğraf makinesi için uzaktan kumanda olarak da kullanabiliyorsunuz.

Gelelim kötü özelliklerine… Üzerinde manuel ayar olmayışı, ucuz yollu strobist fotoğrafçılığı imkansız kılıyor. Canon makinanız yoksa güç değerini değiştirme imkanınız yok. Üzerinde ekran olmayışı, ayarlarını tek bakışta görmeyi zor kılıyor, fakat makineye bağlıyken zaten makinanın ekranından değerleri görebiliyoruz. (Ayrıca, bir yerde okuduğuma göre, yeni gelecek yazılım güncelleştirmeleriyle makineye bağlıyken makine üzerinden manuel ayar da yapabilecekmişiz.) Son olarak, bence çok büyük bir eksi değil ama, zoom kafası motorlu değil, 24mm ve 50mm arasında kendimiz ite-kaka geçeceğiz.

Fiyatına gelince, Canon 249$ diyor. Öte yandan, Canon’un 330$ dediği 430EX II, her yerde 270$’a satıldığı için, ben 200-210$ civarında olacağını düşünüyorum gerçek fiyatın.

Ayrıca bu, LED’li flaşların kesinlikle ilki. 580EX II ve 430EX II’nin üst modellerine de gelecek bu LED’ler. Canon, düşük modellerde test edip teknoloji oturduğunda üst modellere entegre etmeyi sever. Bu da deneylerinden biri.

Flaşı aldığım zaman detaylı bir inceleme yapacağım. (Ve bu flaşı kesinlikle alacağım. )

Öte yandan, okuldan benimle birlikte mezun olacak bir arkadaşım, oldukça yaratıcı bir insan. Önerdiği fikir, kendimize özel bir yıllık: Arkadaşlarımızla Polaroid’ler çekeceğiz ve altına not yazdıracağız.

Güzel fikir, değil mi? Tek sorun, Polaroid filmlerin 2009′dan beri üretilmiyor oluşu.

Yine de şansımı deneyip bugün Sirkeci’ye gitmeye karar verdim. 600 serisi filmler hâlâ bulunuyor olmalıydı sonuçta. Makineleri de 50-100TL arasına rahatlıkla alınabilmeliydi. Filmlere hadi 50TL desinler diye düşündüm.

Büyük hata ettim.

600 serisi, uyduruk makinelere 200TL fiyat çekerken, 10 pozluk Polaroid 780 filmin tanesine 100TL dediler. Yüz Türk Lirası. (Üstelik bu en ucuzuydu, başka bir yerde 120TL dediler.)

Bu, haliyle düşündüğümüz “20-30 arası poz çekme” fikrimizi anında suya düşürdü.

Beni tanıyanlar bilirler, araştırmadan hiçbir şey almam. Fakat Sirkeci’de araştırıp istediğimi bulamayacağım için çok seçici olmamak ve hayal kırıklığına uğramamak adına araştırma yapmamıştım. Araştırmamı, eve döner dönmez yaptım.

Spectra Film

Öğrendim ki, Polaroid’in üç farklı makine türü bulunuyor: SX-70, 600 Serisi ve Spectra.

600 serisi (ve 780), hemen hemen herkesin bildiği, geçtiğimiz yıllara kadar üretilen film ve makineler. Makineler genelde sabit odaklı ve bazı modellerde üç farklı pozlama modu bulunuyor. Dikdörtgen film içerisinde kare bir alanda görüntü almamızı sağlıyor.

SX-70 serisi, daha eski model olmakla birlikte, filmleri hemen hemen aynı görünümü sunuyor. SX-70 makineler, biraz daha SLR’ımsı, birden fazla ayar sunuyor ve odaklama şart —yenice modellerde otomatik, fakat eskilerde tamamen elle. Ayrıca SX-70 makinelere ND filtre takıp filmleri takarken biraz cambazlık yaparsanız 600 serisi filmleri de kullanabiliyorsunuz.

SX-70/600 Film

Bir de benim daha çok ilgimi çeken, Spectra serisi var. Öncelikle, Spectra serisinin biraz daha farklı bir film çıktısı sunduğunu söylemek lazım —filmin dışı kare, pozladığı alan dikdörtgen. Böylece, bizim projemiz için insanların daha fazla metin yazacak alanları bulunuyor. Ayrıca daha büyük görüntü, her zaman bir artıdır. Bir de, Spectra’ların utanmasa bir SLR kadar seçenek sunacak olması, neredeyse tek seçenek haline getiriyor cihazı.

Makinalar iyi güzel hoş da…

…peki ya filmler?

Demiştik ya, Polaroid filmler üretilmiyor diye… İşte birkaç Polaroid aşığı, bu nedenle The Impossible Project‘i başlattı. Amacı, artık üretilmeyen Polaroid filmleri üretmekti.

Ellerinde az sayıda standart SX-70 filmi, az sayıda siyah-beyaz 600 filmi, fakat bol sayıda Spectra filmi kalmış. Haliyle tercihimi Spectra’dan yana kullandım.

Image serisinin 30 pozluk paketi, 56$. Yani paket başına 18$. 3 paket alıp, bunlara bir de toplam 50$ kargo fiyatı verdiğimi hesap edince, 10 pozluk paket başına fiyat 23.5$ ediyor.

Yani, 36TL.

Yani, buradaki kazıkçıların sattığından 64-84TL daha ucuz.

Makine n’oldu?

Tabii ya… Spectra filmde karar kılınca, yine Spectra bir makine almaya karar verdim.

Spectra Pro serisinin en özellikli, dijital ekranlı, çok pozlamalı falan bir model olduğunu gördüm. Tabii ki ondan istedim. Ve eBay’de bulamadım.

O yüzden, diğer Spectra modellerine bakarken, orjinal Spectra’nın farklı bir türü olan, 1987 yapımı (yani benden bir yıl yaşlı) Spectra Onyx modelini keşfettim.

Spectra Onyx (Aldığım yer burası değil ama, fotoğrafa tıklarsanız güzel satılık bir modele yönleneceksiniz.)

Otomatik odaklama, flaşı açıp kapama, zamanlayıcı ve pozlama seçeneği bulunan makinanın en hoş özelliği, üst tarafının şeffaf olması.

Kargoyla birlikte 177TL gibi bir fiyata geldi.

Sonuç?

İşin güzel tarafı, yuvarlarsak, makineye 180TL, 90 poza da 340TL verdim. Toplamda 520TL harcadım. Buradan almaya çalışsam, sırf 90 pozu 900TL’ye itelemeye çalışacaklardı.

İşin kötü tarafı, bu hafta olan bahar şenliğine, ve hatta sonraki günlerdeki okulun son günlerine de yetişmeyecek. Fakat 26 Haziran’daki mezuniyet törenimizde bol bol fotoğraf çekinip projeyi gerçekleştirebileceğime inanıyorum.

Ayrıca isteyenlere 10TL’ye de bir poz satacağım. Nıhah.

Fotoğraflar:

İlk fotoğraf beth retro‘nun polaroids past, ikinci fotoğraf sx70manipulator‘ın the death of polaroid fotoğrafı. Film boyutlarını gösteren grafikler InstantOptions.com‘dan, Spectra Onyx fotoğrafı ise PolaEmperium’un bir ilanından alınmıştır.