Yani Işık Üniversitesi, Işık Lisesi’ndekinden daha basit, daha bayağı, sıradan ve sıkıcı bir mezuniyet töreni gerçekleştirecek.

Biz mezunlar, buna itiraz etmek için bir açık mektup hazırladık. Rektörlüğe giden bu açık mektubu isteyen herkes buradaki PDF’i indirerek okuyabilir.

Ama istesem yapabilirim. Bu kadar reklama daha fazla dayanabilirsem.

Şöyle ki, Türkiye’de -şu anda- Lost, ABC’yle aynı anda, canlı olarak yayınlanıyor. Başlangıcındaki ABC Studios logolu teknik bilgi dökümanını görenler, “Direct Point” gibi bir logoyu gözucuyla yakalamış olmalılar.

Araştırdığım -ve Türkiye’deki Dizimax gibi aynen bu şekilde Lost’u anında yayınlayan diğer 6 ülkede de tartışıldığı- üzere yayın direkt Amerika’dan yapılıyor. Yani ABC malzemeleri bu 6 ülkedeki 6 kanala göndermiş değil —ABC, DiziMax’e -ve diğer kanallara- kendi yayınını yapıyor.

Bunun getiri ve götürüleri nedir? Amerika’da televizyonculuk tamamen kendini pohpohlamadan ibaret, ve 43 dakikadır ABC Lost’u çekmekle ne kadar iyi bir şey yaptığını anlatan bir reklam veriyor. Gel de esneme. Ve altyazı yok. Öte yandan, bugüne kadar izlemediğim kadar kaliteli bir görüntüyle karşı karşıyayım, ve Digiturk+ bile yok bende. Yani HD yayın bile değil izlediğim.

Sanırım benim de ilgimi çeken Lost’un son bölümü değil, bunu anında izlememizin teknik kısmı. İlk reklama girdiği anda geçişleri nasıl yaptıklarını görüp yatmayı düşünüyorum.

EKLEME: (08.57) ##SPOILER##

Ben bu yazıyı yazarken daha henüz özet/reklam bölümü geçiyordu. Hatta tam olarak 05.43′te yayınladım yazıyı. Facebook ve twitter’dan da başlıktakini geçtiğim zaman en ufak bir bilgim bile yoktu spoiler verdiğime dair.

Sonu mahvettiğim herkesten özür dilerim.

Öte yandan, okuldan benimle birlikte mezun olacak bir arkadaşım, oldukça yaratıcı bir insan. Önerdiği fikir, kendimize özel bir yıllık: Arkadaşlarımızla Polaroid’ler çekeceğiz ve altına not yazdıracağız.

Güzel fikir, değil mi? Tek sorun, Polaroid filmlerin 2009′dan beri üretilmiyor oluşu.

Yine de şansımı deneyip bugün Sirkeci’ye gitmeye karar verdim. 600 serisi filmler hâlâ bulunuyor olmalıydı sonuçta. Makineleri de 50-100TL arasına rahatlıkla alınabilmeliydi. Filmlere hadi 50TL desinler diye düşündüm.

Büyük hata ettim.

600 serisi, uyduruk makinelere 200TL fiyat çekerken, 10 pozluk Polaroid 780 filmin tanesine 100TL dediler. Yüz Türk Lirası. (Üstelik bu en ucuzuydu, başka bir yerde 120TL dediler.)

Bu, haliyle düşündüğümüz “20-30 arası poz çekme” fikrimizi anında suya düşürdü.

Beni tanıyanlar bilirler, araştırmadan hiçbir şey almam. Fakat Sirkeci’de araştırıp istediğimi bulamayacağım için çok seçici olmamak ve hayal kırıklığına uğramamak adına araştırma yapmamıştım. Araştırmamı, eve döner dönmez yaptım.

Spectra Film

Öğrendim ki, Polaroid’in üç farklı makine türü bulunuyor: SX-70, 600 Serisi ve Spectra.

600 serisi (ve 780), hemen hemen herkesin bildiği, geçtiğimiz yıllara kadar üretilen film ve makineler. Makineler genelde sabit odaklı ve bazı modellerde üç farklı pozlama modu bulunuyor. Dikdörtgen film içerisinde kare bir alanda görüntü almamızı sağlıyor.

SX-70 serisi, daha eski model olmakla birlikte, filmleri hemen hemen aynı görünümü sunuyor. SX-70 makineler, biraz daha SLR’ımsı, birden fazla ayar sunuyor ve odaklama şart —yenice modellerde otomatik, fakat eskilerde tamamen elle. Ayrıca SX-70 makinelere ND filtre takıp filmleri takarken biraz cambazlık yaparsanız 600 serisi filmleri de kullanabiliyorsunuz.

SX-70/600 Film

Bir de benim daha çok ilgimi çeken, Spectra serisi var. Öncelikle, Spectra serisinin biraz daha farklı bir film çıktısı sunduğunu söylemek lazım —filmin dışı kare, pozladığı alan dikdörtgen. Böylece, bizim projemiz için insanların daha fazla metin yazacak alanları bulunuyor. Ayrıca daha büyük görüntü, her zaman bir artıdır. Bir de, Spectra’ların utanmasa bir SLR kadar seçenek sunacak olması, neredeyse tek seçenek haline getiriyor cihazı.

Makinalar iyi güzel hoş da…

…peki ya filmler?

Demiştik ya, Polaroid filmler üretilmiyor diye… İşte birkaç Polaroid aşığı, bu nedenle The Impossible Project‘i başlattı. Amacı, artık üretilmeyen Polaroid filmleri üretmekti.

Ellerinde az sayıda standart SX-70 filmi, az sayıda siyah-beyaz 600 filmi, fakat bol sayıda Spectra filmi kalmış. Haliyle tercihimi Spectra’dan yana kullandım.

Image serisinin 30 pozluk paketi, 56$. Yani paket başına 18$. 3 paket alıp, bunlara bir de toplam 50$ kargo fiyatı verdiğimi hesap edince, 10 pozluk paket başına fiyat 23.5$ ediyor.

Yani, 36TL.

Yani, buradaki kazıkçıların sattığından 64-84TL daha ucuz.

Makine n’oldu?

Tabii ya… Spectra filmde karar kılınca, yine Spectra bir makine almaya karar verdim.

Spectra Pro serisinin en özellikli, dijital ekranlı, çok pozlamalı falan bir model olduğunu gördüm. Tabii ki ondan istedim. Ve eBay’de bulamadım.

O yüzden, diğer Spectra modellerine bakarken, orjinal Spectra’nın farklı bir türü olan, 1987 yapımı (yani benden bir yıl yaşlı) Spectra Onyx modelini keşfettim.

Spectra Onyx (Aldığım yer burası değil ama, fotoğrafa tıklarsanız güzel satılık bir modele yönleneceksiniz.)

Otomatik odaklama, flaşı açıp kapama, zamanlayıcı ve pozlama seçeneği bulunan makinanın en hoş özelliği, üst tarafının şeffaf olması.

Kargoyla birlikte 177TL gibi bir fiyata geldi.

Sonuç?

İşin güzel tarafı, yuvarlarsak, makineye 180TL, 90 poza da 340TL verdim. Toplamda 520TL harcadım. Buradan almaya çalışsam, sırf 90 pozu 900TL’ye itelemeye çalışacaklardı.

İşin kötü tarafı, bu hafta olan bahar şenliğine, ve hatta sonraki günlerdeki okulun son günlerine de yetişmeyecek. Fakat 26 Haziran’daki mezuniyet törenimizde bol bol fotoğraf çekinip projeyi gerçekleştirebileceğime inanıyorum.

Ayrıca isteyenlere 10TL’ye de bir poz satacağım. Nıhah.

Fotoğraflar:

İlk fotoğraf beth retro‘nun polaroids past, ikinci fotoğraf sx70manipulator‘ın the death of polaroid fotoğrafı. Film boyutlarını gösteren grafikler InstantOptions.com‘dan, Spectra Onyx fotoğrafı ise PolaEmperium’un bir ilanından alınmıştır.

Peki blog’culuğun netiketleri nelerdir, blog yazarken nasıl davranmak gerekir?

1. İçerik Çalmayın, Özgün Olun

Başlık oldukça açık, değil mi? Başka bir yerden bulduğunuz yazıyı, makaleyi, bilgiyi kendinizinmiş gibi göstermeyin. Kendi içeriğinizi geliştirin. İçerik çalmak, kendi yarattıklarına güvenmeyen korkakların ilgi çekme çabasından başka bir şey değildir.

2. Kaynak Gösterin

Eğer yeterince özgün içerik giriyorsanız, arada bir alıntıladığınız içeriklere kaynak göstermekten zaten korkmanıza gerek yok demektir; Muhtemelen üzerine ek bilgi verdiğiniz bir konuya bağlantı veriyorsunuzdur. Direkt paylaşımda bulunuyorsanız bile, sık sık girdiğiniz(i tahmin ettiğim) özgün içeriğiniz, sürekli artan okuyucu kitlenizi kaybetmemenizi sağlayacaktır.

Buna güzel bir örnek vermek istiyorum, çünkü Standart Türk aklı doğru olanı yapayım derken bile malzemeden çalıyor. Diyelim ki benim haber bağlantıları paylaşım sitemden PetaPixel’e giden bir YouTube videosu gördünüz. Çoğunun yaptığı gibi videoyu kendi sayfanıza koyup altına iki satır karalarsanız, hem bana hem PetaPixel’e kazık atmış oluyorsunuz. “Abi haklısın, bağlantı vermek lazım” deyip PetaPixel’e bağlantı verirseniz, bana kazık atmış oluyorsunuz. Doğa’nın yaptığı gibi “haber@cemk üzerinden PetaPixel’de görülmüştür.” yazarsanız, doğru olanı yapıp herkesin hakkını vermiş oluyorsunuz.

3. Kullandığınız Görsellerde Sahibinden İzin Alın

qthomasbower tarafından Compositing the Creative Commons

Bir yazıyı zenginleştirmek amacıyla fotoğraf kullanmak güzel bir şeydir. Kendiniz çekip koyuyorsanız, ne âlâ. Yok başkasından görsel alıyorsanız, mutlaka ya lisansına bakıp ona göre davranın, ya da sahibinden izin alın. Kesinlikle ve kesinlikle sahibini yazınızda tanımlayın. Creative Commons lisanslı birçok görsel zaten işinizi görecektir. CC’nin nasıl işlediğini öğrenmek istiyorsanız, PCLabs’in teknolojiyle ilgili haber ve makale yayınladığı dönemlerde yazdığım bir Creative Commons makalesi vardı, buradan okuyabilirsiniz.

4. Başkalarına Söz Hakkı Verin

Yorumlar, sadece sizi tek cümlelik basit klişe iltifatlarla övecek insanlar için değildir. Yorum alanınızı mümkün olduğunca geniş tutun, ve insanların istedikleri taktirde uzunca yazabilmelerine imkan tanıyın. Ayrıca aşırıya kaçan yorumlara aynı tepkiyi gösterin, terazinin hangi ucunda olurlarsa olsunlar. Zaten eğer küfrediyorsa troldür, yere göğe sığdıramıyorsa spambot’tur. İkisini de silin. Mantıklı tartışmalara mantıklı yaklaşın, makul iltifatları nezaketle kabul edin, karşı düşüncelere ise önyargılı yaklaşmayın ve bir şeyler öğrenmeye çalışın. Hosting’in bini bir para, sırf blog’unuz olduğu için kimseden üstün değilsiniz, bunu unutmayın.

Kısaca, size yapılmasını istemediğinizi başkasına yapmayın.

En çok içerlediğim konu, 2 numaralı maddede bahsettiğim kısım. İnternet sitesi olan herkes sonuçta bir şekilde hitlerini arttırmaya çalışıyor. Siz birine bağlantı vermeden içeriğini kullandığınız taktirde, aynısının size yapılmayacağını mı zannediyorsunuz? Aynısını yapan başkaları da olacaktır elbet. Ama kimsenin hakkını yemediğin taktirde her şeyin yolunda gittiğine dair bir inancım var. İster karma deyin, ister ilahi takdir, gerçek hayatta olduğu gibi internet ortamında da bunun böyle olduğuna inanıyorum.

Bu nedenle, lütfen lütfen lütfen blog’unuzda adil olun. Başkalarını düşünmüyorsanız… bence vakti geldi de geçiyor bile.

Tiyatro da çok sık gitmediğim, fakat genelde gittiğimde beni oldukça büyüleyen sahne sanatlarının başında gelir. Yine de, her gördüğüm tiyatro afişi ilgimi de çekmez. Okulumun Güzel Sanatlar Fakültesi’nin olduğu kampüsün girişinde gördüğüm “Kraliçe Lear” afişi ise, ilk gördüğüm anda “buna gitmeliyim” tepkisi uyandırmıştı.

Babamlar da birkaç hafta sonra gitmeye karar verip bilet almamı istedikten sonra, ben de gideceğimi söyledim ve üç adet bilet aldım. Araya sıkıştırayım, MyBilet’ten bilet alıyorsanız, sinemalardaki gibi bir elektronik gişe sistemi olmadığını, gidince adınızı verip biletinizi aldığınızı bilin. Güvenlik, yok. Sadece isim yetiyor.

Neyse. İyi ki gitmişim oyuna. İyileriyle, kötüleriyle güzel bir oyundu. Ne yazık ki profesyonel bir eleştirmen değilim, fakat yine de biraz detaylandırarak düşüncelerimi yazmak istedim. (Hem, hey, kim profesyonel bir eleştirmen ki bu ülkede? Madem ağzı olan konuşuyor, benim neyim eksik?)

Önce, konu: Jane (Yıldız Kenter), sadece kadınların oynayacağı bir Shakespeare oyununda Kral Lear’in rolünü oynayacak, yaşı ilerlemiş fakat başarılı bir tiyatrocudur. Heather (Sedef Şahin) ise babası tarafından cezalandırmak üzere içinde biri ev hapsi, diğeri de eski bir dostu olduğu Jane’e repliklerini ezberlemesi için yardımcı olmak seçeneklerinin sunulduğu genç bir kızdır. Tipik eski kuşak/yeni kuşak anlaşmazlıklarının işlendiği oyunda, Jane’in kaybolan hafızası dışında ufak bir problemi daha vardır: aklındaki çellist (Feride Berin Varol).

Oyun çok güzel. Bir Shakespeare oyunu üzerinden yola çıkılmış olmasına rağmen oldukça yerinde ve kararında Shakespeare alıntısı yapılmış. Fakat oyunun asıl şeklini ortaya çıkaran, oyuncular. Oyunculara bağlı olarak kalitesi düşen veya artan bir senaryo ve hikaye var.

Ana karakterleri oynayan oyuncuların arasında tam 64 yaş var. Biri 80′lerine girmiş Yıldız Kenter —anlatmaya gerek bile yok. Diğeri, Sedef Şahin, ise 1992 doğumlu, 17 yaşında, Pera Güzel Sanatlar Lisesi Tiyatro Bölümü’nde bir öğrenci. Yıldız Kenter’in “yılların oyuncusuyum, havam yeter” havası, “repliğini unutan Jane”le “repliğini unutan Yıldız”ın birbirine girmesi nedeniyle izleyicilerin kafasını karıştırıp sıkılmalarına neden olabiliyor. Öte yandan, onca sahnedeki gerek Kenter’in, gerek Şahin’in (hatta Şahin’in daha fazla) onlarca alkışlanası performansına rağmen bir tek Yıldız Kenter amuda kalktığında alkışlayan seyirciye müstahak olduğunu düşünüyorum.

Sedef Şahin’in “Yıldız Kenter’le başbaşa tiyatro yapıyorum!” havası ise, oyunu kurtaran duygulardan biri denebilir. Bu havayı vereninse kendisinin değil, oyuna gösterdiği çabanın ve bu çabayı çaktırmayan doğallığının birleşimi olması daha da fazla zevk veriyor. Her sahnesinde sanki Yıldız Kenter’in karşısına yanlışlıkla çıkmış genç bir kızmış, günlük hayatını yaşıyormuş, herhangi bir seyirci tepkisinde sihrini kaybedecekmiş hissi veren sadeliği ve samimiyetini, aldığı onlarca kahkahaya rağmen sadece tek bir sahnede yüzünde beliren tebessümle, aslında mükemmel oyunculuk kabiliyetine borçlu olduğunu mükemmel bir şekilde sergiliyor. Bir de arkadaşlarına SMS (se-me-se ) atarkenki konuşmaları, sondaki “kibbye” (SMS çağında ergen olmayanlar için tercüme: “Kendine iyi bak, güle güle.”) deyişi çok çok hoşuma gitti, belirtmeden geçemedim.

Sahne konumu nedeniyle sürekli gözden kaçansa, çellist Varol’un minimalist hareket ve mimikleri oluyordu. Öyle ki, hiç repliği olmayan ve sürekli Jane’in duygu ve düşüncelerine yeri geldiğinde tercüman, yeri geldiğinde muhalif olan, ve bunu çoğunlukla çellosuyla, kimi zaman da suratıyla yapan bir karakter “çellist.” Heather’ın hiç görmediği ve duymadığı, fakat Jane’in bazen duymazdan geldiği, bazen eşlik ettiği, bazen de direkt yüzleştiği çellist, Kenter’in sahnenin diğer ucunda repliğinin olduğu sahnelerde bile -ve hatta özellikle oralarda- kafasını sallayarak, kaş-göz yaparak, duygularını ve tavırlarını mükemmel ifade ediyordu.

Gördüğüm kadarıyla yarın, son oyun. O yüzden bu yazım, en fazla gitmeyenler için kıskandırma amacı taşıyabilir. Fakat ileride başka tarihler eklenirse, mutlaka kaçırmayın diyeceğim, 1.5 saatlik hoş bir eğlence “Kraliçe Lear.” Eğer bu yazıyı bir gazetede falan yazsaydım, bir de puan vermek zorunda kalsaydım, herhalde 10 üzerinden 7.5 rahat verirdim, sonra yuvarlayıp 8′e tamamlardım.

idefix.com, sonunda Türkçe e-kitap satmaya başlayabildi. Benim gibi bazıları tarafından sabırsızlıkla beklenip geç geldiği için söylenmelere maruz kalsa da, okuma oranı bu kadar düşük bir ülkede fazlasıyla erken bile başlatılan bu servis hakkında bir şeyler karalama ihtiyacı hissettim.

Özellikle Amerika’da uzun yıllardır varolan e-kitap satışları, 2007 Kasım’ında Amazon’un Kindle’ı ve elektronik kitap mağazasını sunmasıyla çok daha fazla ciddiye alınmaya başlandı.

Bundan 2.5 yıl sonra, işler daha da büyüdü, Sony donanımlarıyla, Barnes & Noble ise hem kütüphanesi hem de “nook” adını verdiği cihazıyla Amazon’a rakip oldu. Bu sırada büyük/küçük birçok firma da benzer donanımlar çıkarttılar.

Adobe da isteyen dağıtımcıların elektronik kitap satmasına izin veren Adobe Digital Editions (ADE) sistemini kurdu.

Sistem temelde şöyle işliyor:

1. Elektronik kitap satan bir dükkandan kitap alıyorsunuz.
2. Bir adet Adobe ID ediniyorsunuz.
3. Bunu hem siteye, hem de ADE yazılımına tanıtıyorsunuz.
4. Kitabı aldığınız dükkandan bağlantı dosyasını indirip ADE’ye atıyorsunuz.
5. Kitabınız ADE’ye yükleniyor, siz de okumaya başlıyorsunuz.

idefix’in kullandığı sistem de aynen bu. İkna ettiği yayınevlerinden aldığı kitapları, Adobe Digital Editions ile etliye sütlüye bulaşmadan, sağlam bir kopya koruması ile okuyucuya ulaştırmakta kendileri.

idefix.com’dan nasıl e-kitap alınır?

Sorduğunuza sevindim! İşte oldukça problemli fakat alışınca basit e-kitap satın alma sisteminin yarı-detaylı bir açıklaması:

1. Aşama: Kitapları bulmak!

Ben çok aradım. Siz de çok aramayın diye linkini veriyorum: idefix.com e-Kitap Kategorileri.

Daha sonra buradan bir kitap seçip, sepete ekliyor ve satın alıyorsunuz.

2. Aşama: Satın Alma

Ne yazık ki bu aşama o kadar başarılı değil. Öncelikle, normal sipariş gibi davranıp sizden adres seçimi yapmanızı istiyor, hediye paketi isteyip istemediğinizi soruyor. Bunların hepsini geçtiğinizde, ödeme ekranına geliyorsunuz.

Eğer sepetinizde e-kitap dışında bir ürün varsa, haberiniz olsun, havaleyle ödeme yapma imkanınız bulunmuyor. Bunu sadece o ekranda belirtmeleri de ayrı bir felaket.

3. Aşama: Kitabı İndirme

Tamamlanan siparişinizin ardından Kitaplığım bölümüne girerek satın aldığınız kitapları görebiliyor ve indirebiliyorsunuz.

Buraya ilk defa girdiğinizde size “kitapları okuyabilmeniz için Adobe Digital Editions’ı indirmeniz gerektiği” ve bunun için gerekli sihirbazı çalıştırmak isteyip istemediğinizi soruyor. İsteyin, mecbursunuz. ¹

Adobe ID almak çok basit bir işlem. E-posta adresiniz, adınız, soyadınız ve şifreniz gerekiyor. İlerki aşamada da tek tıkla ADE’yi indirebiliyorsunuz. Eğer sihirbazda yerini kaçırırsanız Adobe’un sitesinden de indirebilirsiniz.

Daha sonra kütüphanenizden kitabı seçince, sola doğru kaydığını ve indirme bağlantısının çıktığını göreceksiniz. Buradan indirdiğiniz aslında kitabın kendisi değil, sembolik bir bağlantı.

4. Aşama: Kitabı Gerçekten İndirme

Önce ADE’yi açıp Adobe ID bilgilerinizi girmeniz gerekiyor.

Bunu yaptıktan sonra idefix kitaplığımızdan indirdiğimiz bağlantı dosyasını (URLLink.acsm) ADE’de açıp kitabımızın inmesini bekleyeceğiz.

Kitap indikten sonra anında ADE’den okumaya başlayabilirsiniz.

5. Aşama: Kitabı Yanımızda Taşımak

ePub formatının güzel tarafı, birçok cihaz ve yazılım tarafından desteklenmesi. Adobe Digital Editions DRM’ine sahip ePub formatının kötü tarafı, çok az cihaz tarafından desteklenmesi. Şansıma² nook, ADE destekleyen cihazlardan biri, B&N’in kendi e-kitap mağazası olmasına rağmen.

nook’u bilgisayara bağladığınızda ADE otomatik olarak bunu görüp cihaza yetki vermeye çalışacak. Yetki verdikten sonra cihazdaki tüm ePub kitapları görüp okuyacak –buna yetkisi olmasa bile.³ Siz de kitaplarınızı kendi kütüphanenizden alıp cihaza sürükleyerek yükleyebileceksiniz. Eğer dışarıdan yüklerseniz kitabı, “yetki verilmemiş” gibi bir hata alacaksınız, o yüzden tek yükleme yönteminiz bu.

Daha iyi olamaz mıydı?

Kendi DRM sistemini geliştirmek fazla para, ve onu destekleyecek cihaz yapıp satmak daha da çok para. Amazon ve Barnes & Noble bunu yapacak güce sahip. idefix ise baştan Türkiye’de bir kitap satıcısı olmakla kaybediyor. Üstüne 259$’lık Kindle ve nook’a rakip dahi olamayacak donanımları 220Euro+KDV ve 550TL+KDV gibi fiyatlarla satmak zorunda kalıyorlar.⁴

Tabii daha düzgün yapabilecekleri bazı şeyler vardı. Mesela, satın alma deneyimi… Normal alışveriş sepetinden geçmeye hiç gerek yok. Barnes & Noble da, Amazon da tek tıkla anında kitabı satın alma imkanı sunuyor, ve tamamen diğer satın alma aşamalarından ayrı tutuyor e-kitapları. En azından bu yapılabilirdi.

Bütün bunlara rağmen böyle bir işe girişmesi çok cesurca idefix’in. Umarım çok sayıda satış yapıp daha fazla yayınevi ve yazarı ikna eder, ve daha çok kitap ekleyebilir kütüphanesine. Aynı zamanda satın alma aşamalarını geliştirip bir de daha ucuza başka cihazlar getirebilirse, eminim⁵ çok daha fazla kitap okuyucusu kazandırabilir bu ülkeye.

1. Aslında değilsiniz. Fakat o zaman Adobe ID alamaz, Adobe ID alamazsanız da kitabı sadece o indirdiğiniz bilgisayarda okuyabilir ve başka bilgisayarlarla veya cihazlarla paylaşamazsınız.
2. Daha çok araştırma ve nook’u bekleme sabrıma, çünkü ePub desteklemeseydi nook’u almazdım, Kindle’ı da almadığım gibi.
3. Barnes & Noble’dan indirdiğim kitapları sorgusuz sualsiz okuma becerisini gösterdi kendisi. B&N’in kendi kopya koruma sistemi bulunmakta, ADE’den bağımsız.
4. Eğer savunmak gerekirse, 267TL değerinde 25 adet kitap hediye ediyorlar Can Yayınları’ndan. “Türkiye Vergisi” nedeniyle cihazlar pahalı, fakat hafifletmek için bir çaba var en azından.
5. Eminim. Umarım.

VPS’lerde ise bunun için kendimiz uğraşmamız gerekiyor. Birçok sorunun çözümü yokmuş gibi gözükse de, aslında çok basit bir şekilde tüm özellikler çalıştırılabiliyor.Öncelikle VPS’lerde başımıza gelebilecek hatalara bir göz atalım:

Dosya Yükleme: WordPress’in dosya yükleme sistemi süper çalışıyor. Özellikle fotoğraflar için mucizeler yaratıyor sistem. Otomatik olarak farklı boyutlar yaratıyor, tarihe göre klasörlere atıyor, hatta otomatik olarak galeriler yaratmanıza izin veriyor. Fakat VPS’lerde dosya izinleri nedeniyle bunların hiçbirini yapamıyor. Bunun için ya /wp-content/uploads dizinine 777 izni veriyorlar, veya kullanıcısını www-data yapıyorlar ki, birincisi büyük bir güvenlik açığı, ikincisi ise kullanıcının kendisinin dizini kullanamaması anlamına geliyor.

Otomatik güncelleme, eklenti/tema yükleme: WordPress’i 1.5 sürümünden beri kullanan biri olarak en başta ben sorabilirim “ananınızın karnından otomatik güncellemeyle mi doğdunuz” diye. Fakat sağladığı rahatlığı tattıktan sonra vazgeçemiyorsunuz. Ne yazık ki, dosya izinlerini tamir etseniz bile bu özellik inatla çalışmayabiliyor. FTP bilgilerini verince çalışabilme ihtimali olsa da, çoğu kullanıcı VPS’ine FTP sunucusu kurmamayı tercih ediyor.

Önemli not:

Ben 2 yıldır VPS kullanmama rağmen, Slicehost’ta Debian kullanırken Zerigo’da Ubuntu’ya geçtim. Kısaca kullanacağım kullanıcı isimleri ve terimler, özellikle www-data, Debian tabanlı dağıtımlara özgü olabilir. Başka dağıtımların sunucu grubu için apache veya nobody kullanabildiğini gözönünde bulundurup dağıtımınıza göre ayar yapmak isteyebilirsiniz.

Aşama Aşama VPS Tamiri

1. Aşama: Dosya İzinleri Belirleme

Bu, bu yazıda okuyacağınız en uzun, en hileli, en karmaşık, ve büyük ihtimalle beceremeyip yine bir güvenlik açığı verdiğim tek bölüm olacak. (Eğer bir hata bulursanız lütfen uyarın, na yorum kısmı aşağıda.)

Öncelikle, www-data grubunu kendi kullanıcımıza eklememiz gerekiyor. Burada, kendi kullanıcı adımın cemk olduğunu varsayıyoruz.

sudo usermod -a -G www-data cemk

Bunun geçerli olduğunu görmek için, çıkış yapıp tekrar girmeniz gerekiyor. Daha sonra test etmek için groups komutunu çalıştırabiliriz. Kendi kullanıcı adımızın yanında bir de www-data‘yı görmemiz gerekiyor.

c111 ~: groups
cemk www-data

Şimdi klasörlerimizin gruplarını değiştirmemiz gerekiyor. Eğer bilmiyorsanız, devam etmeden önce chmod, chown ve chgrp komutları hakkında detaylı bilgi almak isteyebilirsiniz.

Bu aşamada, bütün sitelerimizin grubunu www-data yapacağız. Apache www-data grubuna dahil olduğu, ve biz de kendi kullanıcımızı bu gruba dahil ettiğimiz için, chmod ile bu dizinlere verdiğimiz tüm grup izinlerini hem Apache kullanabilecek, hem de biz kullanabileceğiz.

Önce bir ek bilgi: Ben sitelerimi ev dizinimin altında “sites” isimli bir dizinde tutuyorum. Aynı şekilde “logs” ve “apps” diye ayrı dizinlerim de var. Fakat bizi şu anda ilgilendiren “sites” ve içindekiler. Burada varolan tüm öğelerin grubunu cemk‘dan www-data‘ya tek satırla çeviriyoruz.

sudo chgrp -R www-data /home/cemk/sites/

Peki ya yeni eklenecek klasörler? Onun için de bir satır komutumuz var. Normalde tüm dizinlere 750 (kullanıcıya yazma, gruba okuma, gerisine nanik) ve uploads dizinine 770 (kullanıcı ve gruba yazma, gerisine nanik) hakkı vermek mantıklı olan, fakat WordPress otomatik güncellerken tüm dizinleri ve dosyaları güncellediği için bütün sitelere olduğu gibi 770 veriyoruz.

sudo chmod -R 2770 /home/cemk/sites/

En baştaki 2, “set group ID” biti oluyor. Böylece o dizin altında sizin tarafınızdan yaratılan yeni dizin ve dosyalar da www-data grubuna dahil olurlar otomatikman.

Şimdi bir WordPress kurulumu yapın, ve dosya yüklemeyi deneyin. Et voilà! Çalıştığını göreceksiniz. Tabii belli bir boyuttan fazlasını yüklemeye çalışmazsanız.

2. Aşama: Dosya Boyutu Belirleme

Bunun için önce php.ini ayar dosyamızı bulmamız gerekiyor. Bunun nerede olduğunu phpinfo() komutuyla öğrenebiliyoruz. Loaded Configuration File kısmında yazan dizin, ayar dosyamız oluyor.

sudo nano /etc/php5/apache2/php.ini

Burada upload_max_filesize ve post_max_size ayarını bulup “2M”den istediğimiz değere çıkartıyoruz. Ben 64M yaptım. VPS’inizin RAM miktarına göre istediğiniz gibi arttırıp azaltabilirsiniz.

3. Aşama: Otomatik Güncelleştirme, Eklenti/Tema Yükleme

Diyeceksiniz ki “iyi güzel hoş, ayarı verdik, dizinlerimize artık sunucumuz da yazabiliyor, e zlib desteği de var PHP’mizin, peki biz neden hâlâ otomatik güncelleştirmeye veya eklenti/tema yüklemeye tıkladığımızda FTP bilgisi istiyor bu WordPress?”

Haklısınız. Ben de çok araştırdım. Meğerse son bir tanımlama yapmamız gerekiyormuş WordPress’e, bu özelliği kullanabileceğini anlatan. wp-config.php dosyasını açıp sonuna aşağıdaki satırı eklemek yetiyor.

define('FS_METHOD', 'direct');

Böylece artık bütün WordPress özelliklerini rahatça VPS’imizde, tıpkı paylaşımlı hosting’lerde olduğu gibi, ama daha fazla esneklikle kullanabiliyoruz.

Afiyet olsun!

Dipnot: Bu işlemleri yaparken sık sık yedek alın. Bunun için Slicehost veya Zerigo gibi “snapshot” almanıza izin veren VPS’leri tercih edebilirsiniz. (Hatta kendinizi cömert hissediyorsanız Zerigo’dan referrer kodumla bir paket alıp bana hosting desteğinde bulunabilirsiniz.)

idefix e-kitap’ları nook’ta -yeterince- sorunsuzca çalışıyor.

“Yeterince”den kastım, kitabın adında ve girişindeki bazı sayfalarda ğ, ş, ı gibi Türkçe karakterlerin gözükmemesi. Fakat bu fotoğraftan da anlayabileceğiniz üzere, kitabın içerisine dalınca Türkçe karakterler sorunsuzca görüntülenebiliyor.

Ekleme: Kitabı, onlarca kitap arasından en “alınabilir” olarak görüp aldım. Baskılı hali 11.05TL olan kitabın elektronik versiyonuna 15TL para verdim. Fakat fotoğraftan da anlayacağınız üzere gereksiz karmaşık olan çevirisi nedeniyle 4. sayfadan ileriye gidemedim, ve İngilizcesini bulup onu okumaya başladım.

Pretty self-explanatory…

Bunu izleyenler bunu da izlemeli.

Dipnot: Ağzından güzel notalar dökülürken yamuk yumuk olmasına aldırmayan insanlara hayranım, ama Tristan üzgün bir Mario’ya benziyor bu videoda. Olsun be, hâlâ seviyorum.

Bu videoyu last.fm’de izlemiştim, ve bilgisayara kaydetme ihtiyacı hissetmiştim. İyi ki de etmişim, şu anda sitede yok bu video.

Ayrıca şarkının orjinali bu kadar güzel değil…